Tại sao chúng ta lúc nào cũng cảm thấy lo âu? 4 cuốn sách giúp bạn nhìn lại
Có những ngày, mọi thứ dường như vẫn ổn. Nhưng đâu đó bên trong, chúng ta vẫn cảm thấy bất an. Vừa thức dậy, ta đã với lấy điện thoại. Trong lúc ăn sáng, đầu óc nghĩ về công việc. Rồi tiền bạc, các mối quan hệ, sức khỏe, tương lai, những điều mình chưa làm được, và cả câu hỏi quen thuộc: Liệu mình đã làm đủ chưa?
Ngay cả khi chẳng có chuyện gì thực sự tồi tệ xảy ra, chúng ta vẫn có thể thấy khó lòng thư giãn hoàn toàn. Vậy tại sao chúng ta lại luôn cảm thấy lo âu?
Không có một câu trả lời duy nhất. Lo âu có thể xuất phát từ rất nhiều điều, và trải nghiệm của mỗi người cũng khác nhau. Nhưng một vài cuốn sách trên kệ SAGE mang đến những góc nhìn thú vị để chúng ta thử nhìn lại câu hỏi ấy — không phải bằng những lời khuyên nhanh chóng, mà bằng cách giúp ta quan sát kỹ hơn thế giới xung quanh và cách chúng ta đang sống trong đó.
Dưới đây là 4 cuốn sách để bạn bắt đầu.
1. Why Am I So Anxious? — Khi ta muốn hiểu điều gì đang thực sự diễn ra bên trong mình
Đôi khi, cảm giác lo âu xuất hiện như thể chẳng có lý do. Tim đập nhanh hơn. Đầu óc bắt đầu nghĩ đến tất cả những điều có thể xảy ra. Một vấn đề nhỏ bỗng trở nên nghiêm trọng hơn rất nhiều. Ta biết mình đang suy nghĩ quá nhiều, nhưng biết điều đó không có nghĩa là ta có thể ngay lập tức ngừng lo lắng.
Why Am I So Anxious? bắt đầu từ một câu hỏi rất đơn giản nhưng quan trọng: Tại sao? Thay vì xem lo âu là một cảm giác cần phải nhanh chóng loại bỏ, cuốn sách tìm hiểu những yếu tố có thể góp phần tạo nên cảm giác lo âu và cách tâm trí phản ứng trước những điều mà nó cảm nhận là mối đe dọa.
Sự thay đổi trong cách nhìn này có thể rất đáng giá. Thay vì chỉ hỏi: “Làm thế nào để mình hết lo?”, đôi khi chúng ta có thể bắt đầu bằng một câu hỏi khác: “Cảm giác lo âu này đang muốn nói với mình điều gì?”
Có thể chúng ta đang quá tải. Có thể có một điều gì đó trong cuộc sống cần được quan tâm. Hoặc có thể chúng ta đã mang theo một sự bất định quá lâu mà không nhận ra. Hiểu được một cảm xúc không có nghĩa là cảm xúc ấy sẽ lập tức biến mất. Nhưng nó có thể khiến điều đang xảy ra bên trong ta bớt mơ hồ — và đôi khi, cũng bớt đáng sợ hơn.
2. The Anxious Generation — Liệu chúng ta có đang sống trong một thế giới khiến mình lo âu hơn?
Điều gì sẽ xảy ra nếu lo âu không chỉ là câu chuyện của riêng mỗi cá nhân? Trong The Anxious Generation, Jonathan Haidt nhìn vào những thay đổi lớn trong tuổi thơ và tuổi vị thành niên cùng với sự phát triển của điện thoại thông minh và mạng xã hội.
Ông cho rằng sự chuyển dịch từ một tuổi thơ gắn với vui chơi sang một tuổi thơ gắn với điện thoại đã tạo ra những tác động sâu sắc đến sức khỏe tinh thần và sự phát triển xã hội của người trẻ. Dù chúng ta có đồng ý với tất cả những lập luận trong cuốn sách hay không, nó vẫn đặt ra một câu hỏi khó có thể bỏ qua:
Điều gì xảy ra với tâm trí khi thế giới xung quanh thay đổi nhanh hơn khả năng thích nghi của chúng ta?
Chúng ta đang sống trong một thế giới của thông báo liên tục, vô tận thông tin, những so sánh trên mạng và trạng thái luôn được kết nối. Chúng ta gần như không còn thực sự “offline”. Thành công của một người khác chỉ cách chúng ta một lần lướt màn hình. Tin tức từ bất kỳ nơi nào trên thế giới có thể xuất hiện ngay lập tức. Luôn có một tin nhắn cần trả lời, một email cần kiểm tra, một ý kiến cần phản hồi.
Có lẽ một phần của sự lo âu hiện đại đến từ việc chúng ta có quá ít khoảnh khắc mà không có điều gì đang đòi hỏi sự chú ý của mình. Cuốn sách khuyến khích chúng ta nhìn xa hơn những thói quen cá nhân, để suy nghĩ về môi trường mà chúng ta đang tạo ra cho chính mình — và cho những người xung quanh.
3. The Myth of Normal — Khi căng thẳng trở thành một phần quá đỗi “bình thường” của cuộc sống
Có một khả năng khác: có lẽ một số điều chúng ta xem là “bình thường” chưa chắc đã thực sự tốt cho mình. Trong The Myth of Normal, Gabor Maté tìm hiểu mối liên hệ giữa căng thẳng, những trải nghiệm khó khăn, sức khỏe tinh thần và xã hội hiện đại. Một trong những ý tưởng đáng suy ngẫm của cuốn sách là những hành vi hay trạng thái cảm xúc tưởng như hoàn toàn thuộc về cá nhân đôi khi lại có mối liên hệ với môi trường mà chúng ta lớn lên và đang sống trong đó.
Hãy nghĩ xem chúng ta thường nghe những câu như thế nào:
“Ai mà chẳng stress.”
“Lớn rồi, ai cũng thế thôi.”
“Muốn thành công thì phải cố gắng.”
“Ai cũng bận cả.”
Khi căng thẳng trở nên phổ biến, nó có thể trở nên gần như vô hình. Chúng ta không còn hỏi liệu một điều gì đó có thực sự tốt cho mình hay không, bởi tất cả những người xung quanh cũng đang làm như vậy. Đọc The Myth of Normal là một lời mời để chúng ta thử đặt câu hỏi với chính chữ “bình thường” ấy.
Có lẽ kiệt sức liên tục không nhất thiết phải là một phần bình thường của thành công. Có lẽ lúc nào cũng bận rộn không đồng nghĩa với việc chúng ta đang sống hiệu quả. Và có lẽ cảm giác quá tải không phải lúc nào cũng có nghĩa rằng bản thân chúng ta chưa đủ mạnh mẽ. Đôi khi, chính môi trường mà chúng ta đang sống cũng đáng được nhìn lại.
4. Silence in the Age of Noise — Điều gì xảy ra khi chúng ta không còn có những khoảng lặng?
Có lẽ câu trả lời đơn giản nhất lại là câu trả lời khó thực hiện nhất: Chúng ta gần như không còn có những khoảng lặng. Silence in the Age of Noise nói về mối quan hệ của chúng ta với sự tĩnh lặng, cô độc, thiên nhiên và những tiếng ồn của cuộc sống hiện đại. Không chỉ là tiếng ồn theo nghĩa đen, mà còn là thứ “ồn ào” tồn tại trong tâm trí và theo chúng ta đi khắp nơi.
Tin tức. Thông báo. Những cuộc trò chuyện. Ý kiến của người khác. Dòng nội dung bất tận. Ngay cả khi xung quanh hoàn toàn yên tĩnh, tâm trí chúng ta vẫn có thể không ngừng hoạt động. Có lẽ vì thế mà sự im lặng đôi khi trở nên xa lạ. Nhưng im lặng không nhất thiết có nghĩa là phải trốn khỏi thế giới.
Đôi khi, nó chỉ đơn giản là tạo ra đủ khoảng trống để chúng ta có thể nghe thấy suy nghĩ của chính mình mà không lập tức phản ứng với một điều gì khác. Một lần đi bộ mà không đeo tai nghe. Một bữa ăn không có điện thoại. Vài phút trước khi đi ngủ không lướt mạng xã hội.
Một buổi sáng yên tĩnh với một cuốn sách. Những điều tưởng như rất nhỏ, nhưng lại mang đến cho tâm trí một thứ mà sự kích thích liên tục không thể mang lại: Khoảng không.
Vậy, tại sao chúng ta lúc nào cũng cảm thấy lo âu?
Có lẽ bởi vì không có một câu trả lời duy nhất. Đôi khi, sự lo âu bắt đầu từ chính bên trong chúng ta. Đôi khi, nó liên quan đến các mối quan hệ, những trải nghiệm trong quá khứ, hoặc những kỳ vọng mà chúng ta đặt lên chính mình.
Và đôi khi, thế giới xung quanh đơn giản là đang đòi hỏi quá nhiều. Bốn cuốn sách trên tiếp cận sự lo âu từ những hướng rất khác nhau.
Một cuốn nhìn vào bên trong chúng ta.
Một cuốn nhìn vào công nghệ và xã hội.
Một cuốn đặt câu hỏi về những điều chúng ta đã quen gọi là “bình thường”.
Và một cuốn khác mời chúng ta nhìn lại mối quan hệ của mình với sự im lặng.
Không cuốn nào nhất thiết phải đưa ra câu trả lời duy nhất. Có lẽ đó cũng không phải lúc nào là điều sách cần làm. Đôi khi, một cuốn sách hay chỉ đơn giản là giúp chúng ta đặt ra một câu hỏi tốt hơn. Thay vì hỏi: “Có chuyện gì không ổn với mình vậy?” Chúng ta có thể thử hỏi: “Điều gì đang khiến cuộc sống của mình trở nên như thế này?”
Và có lẽ từ đó, chúng ta bắt đầu nhận ra điều gì cần được quan tâm hơn, điều gì cần bớt đi, và điều gì chúng ta đã sẵn sàng buông xuống. Bởi sống với ít lo âu hơn không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng việc cố gắng kiểm soát tâm trí của mình. Đôi khi, nó bắt đầu bằng việc nhìn kỹ hơn vào cuộc sống đang bao quanh tâm trí ấy.
Bình luận